Σάββατο, 19 Μαΐου 2018

Γιώργος Κοζίας: ΣΤΟ ΒΑΡΑΘΡΟ ΠΟΥ ΧΑΣΚΕΙ

Ο άγγελος του Κώστα Αριστόπουλου από την ταινία Κρανίου Τόπος, 1973

Γιώργος Κοζίας
ΣΤΟ ΒΑΡΑΘΡΟ ΠΟΥ ΧΑΣΚΕΙ 

Τώρα ανεμίζουν οι σημαίες των προγόνων 
κι ο άγγελος με τα χρυσά στεφάνια αναγγέλλει: 

«Ενθάδε κείτονται στρατιές οι ξεχασμένοι 
σχιζοφρενείς, πεφωτισμένοι, αγύρτες 
στους τύμβους του Κεραμεικού 

και στο Δημόσιο Σήμα χάσκει 
της ωραίας Ελένης το άδειο φουστάνι 
κι η απαστράπτουσα Ferrari της μαντάμ Εκάλης». 

Στα Ηλύσια Πεδία 
τραγουδούν οι απελπισμένοι: 
«Όλη δόξα, όλη χάρη. 
Ίτε έθνη ηλιθίων, ίτε παίδες των αθλίων!». 

Ενθάδε κείτονται 
συντρίμμια τύμπανα θριάμβου. 
Γελάει η Λήθη καλά συγκερασμένη… 

-Φίλε, τις πικροδάφνες μη μαδάς, κρούε την λύρα! 

* Πολεμώντας υπό σκιάν...Ελεγεία και σάτιρες, Γιώργος Κοζίας, Περισπωμένη, 2017 

"ΠΑΤΡΩ" ΤΗΣ ΧΑΡΑΣ ΠΑΠΑΔΑΤΟΥ - ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ: ΤΟ "ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ" ΤΗΣ ΠΑΤΡΑΣ


To βιβλίο - σταθμός για την Πάτρα, με τίτλο: «Πατρώ, Ἡ πόλις τῶν πολλαπλῶν ἱστορικῶν ἐπιπέδων, Μιά πολεοδομική καί ἀρχιτεκτονική ἀνάγνωση» της αρχιτέκτονος και πολεοδόμου Χαράς Γιαννοπούλου - Παπαδάτουπαρουσιάστηκε το Σάββατο 24 Μαρτίου 2018, σε εκδήλωση στην αίθουσα του Τ.Ε.Ε. Δυτικής Ελλάδας επί της οδού Τριών Ναυάρχων, στην Πάτρα. 
Η εκδήλωση - παρουσίαση του πολύτιμου αυτού πονήματος, συνδιοργανώθηκε από τον Σύλλογο Αρχιτεκτόνων Νομού Αχαΐας (ΣΑΝΑ) και το ΤΕΕ - Τμήμα Δυτικής Ελλάδας.
Παρουσιάζουμε στη συνέχεια τις ομιλίες της βραδιάς, καθώς και το βίντεο της εκδήλωσης. 



Παρασκευή, 18 Μαΐου 2018

Ο ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΤΡΕΜΠΕΛΑΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗ ΑΘΗΝΑΓΟΡΑ


Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος 
Η εφημερίδα ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΤΥΠΟΣ στην ιστοσελίδα της δημοσίευσε σχόλιο (15-5-2018) με τίτλο: Αήθης επίθεσις εις την αδελφότητα «Σωτήρ». Έτσι εξέλαβε η εφημερίδα την απάντησή μου στο περιοδικό «Σωτήρ» για κείμενο που αφορούσε στον μακαριστό Οικουμενικό Πατριάρχη Αθηναγόρα. 
Έγραψε ο συντάκτης του Ο.Τ.: «Ο κ. Π. Ανδριόπουλος εδημοσίευσε κείμενον εις την ιστοσελίδα του «Ιδιωτική Οδός» της 26ης Απριλίου 2018, εις την οποίαν επικρίνει με απαράδεκτον τρόπον και ύφος το εκλεκτόν περιοδικόν της εγκρίτου αδελφότητος «Σωτήρ». Αι κραυγαί να τεθούν εις την άκρην και ο κ. Ανδριόπουλος να απαντήση με επιχειρήματα εις όσα καταμαρτυρούνται δια τον κυρόν Αθηναγόραν, ο οποίος συνετάραξε την Ορθόδοξον Εκκλησίαν. Παραθέτομεν απόσπασμα, δια να κρίνουν οι ίδιοι οι αναγνώσται:…» 
Και παρατίθεται ένα απόσπασμα του κειμένου μου, το οποίο μπορείτε να διαβάσετε εδώ
Όλοι αυτοί οι «κύριοι» οι οποίοι σφυροκοπούν ανελέητα τον μακαριστό Πατριάρχη Αθηναγόρα, προσκομίζοντας και διάφορα «αποδεικτικά» στοιχεία, μας προκαλούν να «απαντήσουμε με επιχειρήματα», υπονοώντας πως δεν έχουμε και ως εκ τούτου μπορούν να πανηγυρίζουν γιατί μας «κατετρόπωσαν»!
Δεν συνηθίζω να απαντώ σε ανάλογες προκλήσεις - Γκοτσοπουλικού τύπου - αλλά αυτή τη φορά κρίνω σκόπιμο να υπενθυμίσω στην Αδελφότητα Θεολόγων «Ο Σωτήρ», την θέση του πρύτανη της Αδελφότητας, αειμνήστου καθηγητού Παναγιώτη Τρεμπέλα, έναντι του Πατριάρχου Αθηναγόρα.



Την άποψη του αυτή ο Π. Τρεμπέλας διατύπωσε σε ένα άρθρο του στο «The Orthodox Observer”, το 1966, με τίτλο «Athenagoras the Liberal”. Το άρθρο παρουσιάζει αναλυτικά ο καθηγητής Γεώργιος Γαλίτης, στο κείμενό του «Παναγιώτης Τρεμπέλας: ο Οικουμενικός Διδάσκαλος», το οποίος δημοσιεύθηκε στον 1ο τόμο της σειράς «Θεολογικές προσωπογραφίες», που εκδίδει η Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών Βόλου, με τίτλο: «Παναγιώτης Ν. Τρεμπέλας: μεταξύ παράδοσης και ανανέωσης, μεταξύ επιστήμης και ιεραποστολής» (Εκδοτική Δημητριάδος, Βόλος 2016). 
Στο κείμενό του ο Π. Τρεμπέλας δεν διανοείται να αποκαλέσει τον Πατριάρχη Αθηναγόρα «μασώνο», «πνευματιστή», «θεοσοφιστή» κ.α τερατώδη, τα οποία ενστερνίζονται και διαδίδουν οι τάχα και επίγονοί του. Γράφει με σύνεση και ρεαλισμό για τον Πατριάρχη που «συνέβαλε τα μέγιστα στην οικουμενική κίνηση» (θετική αποτίμηση) και σίγουρα «δεν είναι μια κοινή προσωπικότητα».
Παραθέτουμε στη συνέχεια το σχετικό κείμενο το καθηγητή Γ. Γαλίτη, για να …θυμηθούν οι «Σωτηρικοί» τι έλεγε ο εκ των κόλπων τους μεγάλος θεολόγος Π. Τρεμπέλας. Καλό θα ήταν να τον μιμηθούν έστω και τώρα...

ΛΥΚΟΥΡΓΟΣ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ


ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΑΝΤ. ΑΝΔΡΙΟΠΟΥΛΟΣ 
ΟΜΙΛΙΑ ΣΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ 
«Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΛΥΚΟΥΡΓΟΥ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ» 
Μουσική Βιβλιοθήκη στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών 
(16 ΜΑΪΟΥ 2016) 

Αγαπητοί φίλοι, 
Εκ μέρους των διοργανωτών της αποψινής εκδήλωσης, του Αρχείου Ελλήνων Μουσουργών του κ. Θωμά Ταμβάκου, του Καλλιτεχνικού Συνόλου «Πολύτροπον», του οποίου είμαι υπεύθυνος και του Κέντρου Σύγχρονης Μουσικής Έρευνας, σας καλωσορίζω σ’ αυτή την σύναξη μνήμης και τιμής στον Λυκούργο Αγγελόπουλο. 
Αποφασίσαμε να εστιάσουμε σε μιαν όχι και τόσο γνωστή – ευρύτερα τουλάχιστον - πτυχή της μουσικής προσωπικότητας του Λυκούργου Αγγελόπουλου, αυτήν του ερμηνευτή έργων σύγχρονης μουσικής. Μια πολύ σημαντική – τελικά – πλευρά της μουσικής του υπόστασης, που, όπως θα αποδειχθεί, πιστεύουμε από την αποψινή βραδιά, είναι και μοναδική! 
Είναι γνωστό ότι κατά την διάρκεια του μεσοπολέμου, κυριαρχεί το αίτημα για τον προσδιορισμό της «ελληνικότητας», που έθεσε η γενιά του ’30. Έτσι, αναπτύσσεται το κατάλληλο έδαφος για να «ανθίσει» η "Εθνική Μουσική Σχολή" υπό την ηγεσία του Μανόλη Καλομοίρη. 
Όταν ο Μανώλης Καλομοίρης το 1920, ενσωμάτωνε στο τέταρτο μέρος της περίφημης «Συμφωνίας της Λεβεντιάς», το «Τη Υπερμάχω» 
Όταν ο Μάριος Βάρβογλης έγραφε το «Πρελούντιο και φούγκα πάνω σε βυζαντινό θέμα για εκκλησιαστικό όργανο» 
Όταν ο Αιμίλιος Ριάδης συνέθετε «Τα Εγκώμια» (από την Ακολουθία της Μ. Παρασκευής, για μεικτή χορωδία) 
Όταν ο Πέτρος Πετρίδης, μέσα στην Κατοχή έγραφε τις παραλλαγές πάνω στα θέματα "Κύριε των Δυνάμεων" και "Χριστός ανέστη" για ορχήστρα εγχόρδων 
Όταν ο Αντίοχος Ευαγγελάτος έγραφε την σπουδαία "Βυζαντινή μελωδία" του για έγχορδα το 1936 – πριν ακριβώς 80 χρόνια, 
Όλοι αυτοί οι αξιόλογοι συνθέτες δεν είχαν φανταστεί ότι μετά από αυτούς θα ερχόταν μια άλλην «Εθνική» Μουσική Σχολή, η οποία θα χρησιμοποιούσε το βυζαντινό και παραδοσιακό μέλος με τελείως διαφορετικό προσανατολισμό και περιεχόμενο. 
Η Μεγάλη Ιδέα έχει πεθάνει πια. Η αναζήτηση της ελληνικότητας, όπως εκφράστηκε από την γενιά του ’30, έχει ατονήσει. 
Κι όμως, στο χώρο της σύγχρονης μουσικής κάτι καινούργιο και πολύ σημαντικό γεννιέται κατά τη δεκαετία του ’60. 
Νέοι συνθέτες, με βαθιά παιδεία, οι οποίοι αντιτίθενται – θα λέγαμε – ιδεολογικά και μουσικά στην Εθνική Μουσική Σχολή, εισάγουν στην μουσική έκφραση μια άλλη γλώσσα. Μια γλώσσα που χρησιμοποιεί σύγχρονα μουσικά ιδιώματα: ηλεκτρονική μουσική, διάφωνα διαστήματα, μικροδιαστηματική ποικιλία, πρωτότυπους συνδυασμούς ηχητικών όγκων και μουσικών οργάνων, δίνει έμφαση στον αυτοσχεδιασμό και δεν διστάζει να έρθει σε ρήξη με τις αισθητικές προτιμήσεις του πολύ κόσμου, ο οποίος αρέσκεται σε πιο συμβατικά ακούσματα. Έχουμε, λοιπόν, αναζητήσεις γύρω από την ανανέωση του ηχοχρώματος, εκμετάλλευση των δυνατοτήτων της ανθρώπινης φωνής με εντελώς νέους τρόπους, συγκερασμό δωδεκάφθογγου και σειραϊκού συστήματος, σε διάφορες μορφές. 
Εδώ τα στοιχεία πολυφωνίας που υπάρχουν δεν είναι μια πολυφωνία δυτικότροπη, αλλά μια ετεροφωνία, όπως αυτή υπάρχει στην ελληνική μουσική παράδοση. 
Συνθέτες που όλοι σήμερα γνωρίζουμε και τιμούμε – Γιάννης Χρήστου, Θόδωρος Αντωνίου, Μιχάλης Αδάμης, Δημήτρης Τερζάκης, Στέφανος Βασιλειάδης, Κυριάκος Σφέτσας κ.α. – επέλεξαν έναν εντελώς διαφορετικό δρόμο από αυτόν της Εθνικής Μουσικής Σχολής για να αναζητήσουν και να επανεκφράσουν την ελληνικότητα, με διεθνείς – θα έλεγα – μουσικούς όρους. 
Μη ξεχνάμε ότι οι πρωτεργάτες της εισαγωγής και ανάπτυξης της ηλεκτρονικής μουσικής στην Ελλάδα είναι ο Μιχάλης Αδάμης, ο Γιάννης Χρήστου και Θόδωρος Αντωνίου. 
Αυτοί οι συνθέτες δανείζονται στοιχεία και από την βυζαντινή παράδοση και τα ενσωματώνουν στην δική τους δημιουργία με τρόπο ολότελα σύγχρονο και πρωτοποριακό. 
Ο Μιχάλης Αδάμης μας δίνει σε ένα κείμενό του τις προγραμματικές αρχές, θα λέγαμε, του εγχειρήματός του: 
«Με τα έργα μου επιχείρησα να διαμορφώσω έναν τρόπο του συνθέτειν στον οποίο αρχές, αισθητικές αντιλήψεις, συνθετικές ιδέες και μορφολογικά στοιχεία της Βυζαντινής Μουσικής και της Δημοτικής… αντιμετωπίζονται ξανά, με καινούργια μάτια, και μεταμορφώνονται μέσα στη σύγχρονη μουσική σκέψη και πραγμάτωση». 
Και πραγματικά ο Αδάμης χρησιμοποίησε ένα ευρύ φάσμα μέσων για να εξυπηρετηθεί ένα πλήθος επιμέρους στόχων και στη συνθετική διαδικασία ενέχεται η χρήση πολλών δομικών στοιχείων από τον πυρήνα της Βυζαντινής Μουσικής με έμφαση στην λειτουργική τους αξία. 
Και κάπου εκεί εμφανίζεται ένας ψάλτης, ο Λυκούργος Αγγελόπουλος, ο οποίος αναδεικνύεται ιδανικός εκφραστής συνθέσεων αυτών των δημιουργών και αποτελεί ταυτόχρονα και πηγή έμπνευσής τους για την δημιουργία νέων έργων. 
Έργων που κάνουν και διεθνή καριέρα, καθώς παρουσιάζονται σε διάφορες ευρωπαϊκές πόλεις και γίνονται με ενθουσιασμό δεκτά από το ξένο κοινό, το οποίο αναγνωρίζει στα έργα αυτά στοιχεία της σύγχρονης διεθνούς μουσικής πρωτοπορίας, συνταιριασμένα όμως έντεχνα, με στοιχεία της βυζαντινής μουσικής παράδοσης, κι αυτό είναι κάτι καινούργιο. 


Τα έργα που γράφονται με ερμηνευτή ή για τον Λυκούργο Αγγελόπουλο, είναι δημιουργίες δύσκολες, απαιτητικές και γι’ αυτό απαιτούν μιαν ολωσδιόλου διαφορετική προσέγγιση από το κοινό. 
Αξίζει να σημειωθεί πως τα έργα του Αδάμη, Μοιρολόι, Κράτημα και Τετέλεσται γράφτηκαν την διετία 1970-71, και κάποια παρουσιάστηκαν και στις περίφημες Εβδομάδες Σύγχρονης Μουσικής που πραγματοποιούνταν τότε στην Αθήνα και – επιτρέψτε μου να πω – ότι ήταν μια πράξη ύψιστης αντίστασης στην τότε Χούντα, η οποία μάλλον δεν καταλάβαινε τι πρωτοπορία συντελούνταν ερήμην της στην πρωτεύουσα. Αν είχε ιδέα των συγκεκριμένων έργων πιστεύω ότι θα τα απαγόρευε ως αναρχικά – τουλάχιστον – ακούσματα. 
Να πούμε εδώ, ότι ο Μιχάλης Αδάμης εισήγαγε τον ψάλτη ως σολίστα σε έργα σύγχρονης μουσικής. Όπως ο ίδιος ο συνθέτης έχει γράψει: «ο ψάλτης σε μερικά έργα τραγουδάει με τον παραδοσιακό τρόπο, σε άλλα η τεχνική του προωθείται πέρα από την οικεία ψαλτική πρακτική». Ο Στέφανος Βασιλειάδης έχει πει ότι το «Κράτημα» του Αδάμη είναι μια πρόταση δημιουργικής χρήσης της παράδοσης στον σημερινό μας κόσμο. 
Όμως, εδώ πρέπει να επισημάνουμε και το τι τραγούδησε ο Λυκούργος, από πλευράς κειμένων: 
Το Μοιρολόι στη μνήμη του Γιάννη Χρήστου, βασίζεται σε ένα παραδοσιακό ελληνικό μοιρολόι. Και εδώ επιτρέψτε μου μια μικρή παρέκβαση: Ο Λυκούργος Αγγελόπουλος μου είχε πει ότι συμμετείχε στις πρόβες με την Χορωδία του Φεστιβάλ Αθηνών, υπό την αείμνηστη Έλλη Νικολαϊδου, για το ανέβασμα του περίφημου έργου του Γιάννη Χρήστου «Πύρινες Γλώσσες», το 1964. Και μάλιστα παρουσία του συνθέτη. Κι αυτό ήταν μια καθοριστική εμπειρία για εκείνον και την σχέση του με την σύγχρονη μουσική. Έμελλε – έξι χρόνια μετά – ο Λυκούργος Αγγελόπουλος να τραγουδήσει το Μοιρολόι του Μιχάλη Αδάμη, έργο που αποτέλεσε και την απαρχή της συνεργασίας Αδάμη – Αγγελόπουλου και ήταν αφιερωμένη στην μνήμη του Γιάννη Χρήστου, ο οποίος τόσο αδόκητα έφυγε το Γενάρη του 1970. Φέτος, συμπληρώθηκαν, στις 8 Ιανουαρίου, 90 χρόνια από την γέννηση του Γιάννη Χρήστου. 
Επιστρέφοντας, στα κείμενα που ερμήνευσε ο Λυκούργος Αγγελόπουλος: 
Το «Κοντάκιον» τού Θόδωρου Αντωνίου σε κείμενο τού Ρωμανού τού Μελωδού. Τα Βυζαντινά Πάθη, το Τετέλεσται και η Θεοπτία του Αδάμη, τα Πάθη του Τερζάκη, το ορατόριο «Μηνί τω Οκτωβρίω» του Γιώργου Κυριακάκη, πάνω σε βιβλικά, υμνολογικά και πατερικά κείμενα. Το «Κράτημα» και το «Ροδανόν» του Αδάμη, πάνω στις άσημες λέξεις που συνιστούν τα βυζαντινά κρατήματα, τα οποία ο Αδάμης χαρακτήριζε ως την απόλυτη μουσική των Βυζαντινών. Οι Νόμοι του Τερζάκη σε κείμενα του Ηράκλειτου. Η Litourgia Profana του Τερζάκη σε κείμενα Σαπφούς, κείμενα από την «Αιγυπτιακή Βίβλο των Νεκρών» και το «Άσμα Ασμάτων» της Παλαιάς Διαθήκης, σε γερμανική μετάφραση του Λούθηρου. Το «Ερωτικό Τραγούδι» του Κυριάκου Σφέτσα σε ποίηση Μακηδόνιου Ύπατου, Θεσσαλονικέα ποιητή στην εποχή τού Ιουστινιανού. Το ποίημα περιλαμβάνεται στην «Παλατινή Ανθολογία», σε μετάφραση Ανδρέα Λεντάκη. 
Τόσο για τους συνθέτες τους οποίους προμνημονεύσαμε όσο και για τον Λυκούργο Αγγελόπουλο η ελληνική παράδοση, η ελληνική μουσική, ο έλλην λόγος είναι ενιαία υπόθεση και συνέχεια. Εδώ δεν υπάρχουν μανιχαϊστικές αντιλήψεις. Γι’ αυτό και Λυκούργος Αγγελόπουλος έβαλε στα προγράμματα των συναυλιών της χορωδίας που ίδρυσε και διηύθυνε επί 36 χρόνια, της περιώνυμης Ελληνικής Βυζαντινής Χορωδίας, και αρχαιοελληνικά μέλη και μέλη από την έρευνα και σύγχρονη μουσική.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα δύο συναυλίες της Ελληνικής Βυζαντινής Χορωδίας στην Επίδαυρο: Η μία με τίτλο «Από την Βυζαντινή Μουσική στην σύγχρονη» και η άλλη «Αρχαία Ελληνική και Βυζαντινή Μουσική». Η δεύτερη αυτή συναυλία ηχογραφήθηκε και κυκλοφόρησε σε κασέτα και αργότερα σε cd. 
Αυτή την πρακτική υιοθέτησε ο Λυκούργος Αγγελόπουλος εξ αρχής: Την πρώτη επίσημη εμφάνισή της, η χορωδία, την πραγματοποίησε στις 12 Δεκεμβρίου του 1977 στην Beethovenhale της Βόννης, σε μια συναυλία με μικτό πρόγραμμα. Στο πρώτο μέρος της συναυλίας η ΕΛ.ΒΥ.Χ. έψαλλε μια εκλογή Χριστουγεννιάτικων ύμνων, ενώ στο δεύτερο μέρος έγινε η α’ παγκόσμια παρουσίαση του έργου του Δημήτρη Τερζάκη “Λειτουργία Προφάνα” με σολίστ τον Λ. Αγγελόπουλο. 
Την πρακτική αυτή εξακολούθησε μέχρι και πρόσφατα ο Λυκούργος Αγγελόπουλος (2008) όταν με την ΕΛΒΥΧ, παρουσίασε σε δύο συναυλίες στην Ιταλία, στο φεστιβάλ του Μουσικού Σεπτεμβρίου σε Μιλάνο και Τορίνο, το έργο του Σωτήρη Φωτόπουλου Ωδή Α’, υπό την διεύθυνση του μαέστρου Τάσου Συμεωνίδη και στο δεύτερο μέρος μέλη από την έρευνα και βυζαντινούς ύμνους. 
Και εδώ πρέπει να πούμε ότι ο Λυκούργος Αγγελόπουλος είναι ο πρώτος ψάλτης ο οποίος ερμήνευσε ως σολίστ τόσα πολλά έργα σύγχρονης μουσικής και ο πρώτος – άραγε και ο τελευταίος; - χοράρχης Βυζαντινής Χορωδίας του οποίου η χορωδία συμμετείχε, εξ αιτίας του, σε έργα σύγχρονης μουσικής, που γράφτηκαν γι’ αυτήν, όπως το «Ροδανόν» του Αδάμη, το «Μηνί τω Οκτωβρίω» του Κυριακάκη, «Η Ωδή Α’» του Σωτήρη Φωτόπουλου. 
Ας μη ξεχνάμε ότι αυτή η εργασία του Λυκούργου Αγγελόπουλου πάνω στη σύγχρονη μουσική είχε – όπως προκύπτει από την σχετική έρευνα – απήχηση στο εξωτερικό, γι’ αυτό και έγιναν αρκετές συναυλίες με έργα σύγχρονης μουσικής, ήδη από τη δεκαετία του ’70. Κάτι που – δυστυχώς – δεν φαίνεται να έχει συνέχεια, κυρίως γιατί η Ελλάδα του καιρού μας επιμένει να αγνοεί αυτό το …πρεσβευτικό της πολιτιστικό χαρτί. 
Και εδώ αξίζει να σημειώσουμε την συνεργασία του Λυκούργου Αγγελόπουλου με την Έλλη Νικολαϊδου, στην χορωδία του Φεστιβάλ Αθηνών και κυρίως με τον σπουδαίο μαέστρο Γιάννη Μάντακα, σε έργα σύγχρονης μουσικής. Επιτρέψτε μου να πω ότι τέτοιες μουσικές συνυπάρξεις και στιγμές παρήλθαν ανεπιστρεπτί. Ήταν όλοι τους ανεπανάληπτοι. 
Δεν μπορώ να μη μνημονεύσω ένα συγκινητικό περιστατικό από τις πολλές συναυλίες που έδωσε ο Γιάννης Μάντακας μαζί με τον Λυκούργο Αγγελόπουλο. 
Λέστερ 1976: «Τρεις Παίδες εν καμίνω» του Μιχάλη Αδάμη. Η κόρη του Γιάννη Μάντακα, Μαργαρίτα, ως τελετάρχης ανάβει τα κεριά. Και το αποτυπώνει σε ένα στιχούργημά της με τίτλο: Ο ΠΑΤΕΡΑΣ. 
Δώδεκα ετών 
Europa Cantat στην Αγγλία 
Μου ‘δωσε το ρόλο τελετάρχη, 
Ανάβω τα κεράκια. 
«Τρεις παίδες εν καμίνω» 
Ενώνω τη φωνή μου με τους άλλους. 


Θυμάμαι πάντα τον αείμνηστο μουσικολόγο Γιάννη Γ. Παπαϊωάννου στο μαθήματα που μας έκανε στο πλαίσιο του προγράμματος ΧΡΟΑΙ στο Κέντρο Σύγχρονης Μουσικής Έρευνας, τη διετία 199-91, πόσο ενθουσιαζόταν με τα σύγχρονα έργα που ερμήνευε ο Λυκούργος Αγγελόπουλος. 
Και εδώ να πούμε ότι ο Λ. Αγγελόπουλος υπήρξε επί 8 χρόνια πρόεδρός του ΚΣΥΜΕ (2005-2013). Είναι νομίζω ο πρώτος και τελευταίος βυζαντινός που διηύθυνε ένα Κέντρο Σύγχρονης Μουσικής Έρευνας. Διευθυντής του ΚΣΥΜΕ από την ίδρυσή του το 1979, μέχρι τον Μάϊο του 2004 υπήρξε ο Στέφανος Βασιλειάδης. 
Πρόεδροι διετέλεσαν, επίσης, ο Γιάννης Ξενάκης, ο Γιάννης Γ. Παπαϊωάννου, η Ζουζού Νικολούδη και ο Λυκούργος Αγγελόπουλος.  
Επιτρέψτε μου να τελειώσω με μια έννοια της Παράδοσης, όπως την διατυπώνει ο Ζήσιμος Λορεντζάτος, και νομίζω ότι εκφράζει τόσο την λογική και στάση ζωής των συνθετών και ερμηνευτών που διήνυσαν και διανύουν την απόσταση από την βυζαντινή μουσική στη σύγχρονη, όσο και του Λυκούργου Αγγελόπουλου, ο οποίος αποτελεί πλέον κρίκο της παράδοσης. 
"Δεν υπάρχει διαχωριστική γραμμή ανάμεσα σε πεθαμένους και ζωντανούς: και αυτό είναι παράδοση. 
Έχομε πεθαμένους που κατευθύνουν τη ζωή μας, τη ζωή του σήμερα ή κάθε νιόκοπης γενιάς, όπως έχομε ζωντανούς που όσο περισσότερο φωνάζουν, τόσο περισσότερο βλέπομε πως είναι πρωθύστερα πεθαμένοι. Και κάθε νιόκοπη πάλι γενιά, κατευθύνει εκείνη τη ζωή της παράδοσης: και αυτό είναι παράδοση. Αν εσύ νιότη, δεν είσαι ζωντανή, τα έργα της παράδοσης σου μοιάζουν πεθαμένα. Από σένα εξαρτάται να είναι η παράδοση ζωντανή ή νεκρή. Κάθε νιόκοπη γενιά, αν δε φυσήξει στο κάρβουνο της παράδοσης να το κάνει να κοκκινίσει, κάλλιο να την κλαις. Είναι γενιά νεκρή και τα γεννήματά της κοιλάρφανα. Εσύ νιότη, αν είσαι αληθινά ζωντανή, κάνεις τα έργα της παράδοσης να μην πεθαίνουν. Με την ενδεχόμενη κάθε φορά δημιουργία ή προσθήκη σου. Εσύ συντηρείς την παράδοση και αυτή εσένα συντηρεί. Εσύ είσαι η παράδοση. Όλα είναι παράδοση, δηλαδή ζωή στην ανώτερη φάση της: ζωή και παράδοση ταυτόσημες." 
Σας ευχαριστώ!

Τετάρτη, 16 Μαΐου 2018

ΑΝΟΙΧΤΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΕΡΑΦΕΙΜ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΡΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΑΝΔΡΕΟΥ


Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος 

Αθήνα, Τετάρτη 16 Μαΐου 2018 

Σεβασμιώτατον Μητροπολίτην 
Πειραιώς και Φαλήρου 
κ.κ. Σεραφείμ

Δυστυχώς, Σεβασμιώτατε, δεν μπορώ - δεν έχω τις δυνάμεις - να ακολουθήσω το παράδειγμα σας και να προσφύγω στο Συμβούλιο της Επικρατείας, όπως με επιτυχία εσείς κάνετε, για την άσκοπη και εντελώς αθεολόγητη απόφασή σας να φέρετε την Κάρα του Αποστόλου Ανδρέου από την Πάτρα, για να «πλαισιώσει» την πανήγυρι του Ι. Ναού Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης της Μητροπολιτικής σας περιφερείας. 
Την ώρα, μάλιστα, που σύμφωνα με το πρόγραμμα του εορτασμού ο Άγιος Ανδρέας δεν θα είναι «δίπλα» - έστω – στον ισαπόστολο αυτοκράτορα, αλλά κάπου …παραπεταμένος, μιας και έχετε πολλές άλλες …εκπλήξεις! Τιμή στους σύγχρονους αγίους γέροντες, προσκύνημα αντιγράφου της Παναγίας Σουμελά, κ.α. άκρως λαϊκιστικά.  
Η αλήθεια, βέβαια, είναι ότι δεν έχετε ξεφύγει από την …μόδα της εποχής, ήτοι την αέναη περιφορά λειψάνων, η οποία λειτουργεί εν τέλει ως άλλοθι για την απουσία αληθινής πνευματικότητος του «πιστού» λαού. Η διαποίμανση εξαντλείται – φευ! – σε μια ατέρμονη λειψανολογία. 
Από σας περίμενα να σεβαστείτε την πατρινή παράδοση που μέχρι πρότινος δεν ήθελε την Κάρα του Αγίου να εξέρχεται ανά τας οδούς και ρύμας της Ελλαδικής επικράτειας. Από τον Μητροπολίτη Πατρών Χρυσόστομο δεν έχω την ίδια απαίτηση, καθότι άσχετος με την πατρινή εκκλησιαστική παράδοση και ιστορία. 
Σας εύχομαι καλή πανήγυρι, αλλά να έχετε στο νου σας μήπως ο Απόστολος του Χριστού «αντιλαμβάνεται» την από μέρους σας χρησιμοποίησή του… 
Γιατί όπως έλεγε ο αείμνηστος π. Μιχαήλ Καρδαμάκης, η Εκκλησία δεν υπάρχει για να στολίζει τα πράγματα, αλλά για να οδυνάται γι’ αυτά. 

Μετά βαθυτάτου σεβασμού 
Φιλώ το χέρι σας 
Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΑΝΤ. ΑΝΔΡΙΟΠΟΥΛΟΥ: ΟΙ ΔΥΟ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΙ ΤΗΣ ΡΩΣΙΚΗΣ ΔΙΑΣΠΟΡΑΣ - ΣΜΕΜΑΝ ΚΑΙ ΣΟΛΖΕΝΙΤΣΙΝ

Ο π. Αλέξανδρος Σμέμαν εν μέσω του ζεύγους Σολζενίτσιν

Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
Οι δύο Αλέξανδροι της Ρωσικής Διασποράς: π. Αλέξανδρος Σμέμαν – Αλεξάντρ Σολζενίτσιν 
Περιοδικό Στέπα, τεύχος 9, Άνοιξη 2018, σ. 285-289. 

Ο Αλεξάντρ Σολζενίτσιν γνώρισε τον π. Αλέξανδρο Σμέμαν μέσω … ραδιοφώνου. Άκουγε τα κηρύγματά του από το Radio Liberty στην Αμερική – όταν πια ο Σολζενίτσιν ήταν εκεί αυτοεξόριστος – και αργότερα έγραψε: «Είχα μείνει κατάπληκτος με το πόσο αυθεντική και πόσο αληθινά σύγχρονη είναι η τέχνη του κηρύγματός του, μα και σε πόσο μεγάλο βαθμό είναι αναπτυγμένη…» (π. Αλέξανδρος Σμέμαν, Μικρό Συναξάρι, Εν πλω, 2008, σ. 73). 
Η σχέση των δύο Αλεξάνδρων, Σμέμαν και Σολζενίτσιν, εξελίχθηκε σε πολυχρόνια και ουσιαστική.
Ο π. Αλέξανδρος Σμέμαν έγραψε κείμενα για τον Σολζενίτσιν (On Solzhenitsyn, Reflections on the Gulag Archipelago), αλλά αποτύπωσε σημαντικές πτυχές της φιλίας τους στο «Ημερολόγιό» του (μετ. Ιωσήφ Ροηλίδης, Ακρίτας, Αθήνα 2002). 
Οι μαρτυρίες του εκεί είναι σαφείς: 
Διαβάζει το Αρχιπέλαγος Γκουλάγκ, σημειώνοντας εμφαντικά: «Βυθίζομαι ξανά στον εφιαλτικό κόσμο του Γκουλάγκ: η δύναμη, η έκταση, τα βαθιά νερά του ταλέντου του Σ. Κάθε σελίδα είναι συγκλονιστική. Η γλώσσα ακριβής, ευλύγιστη, πλούσια και μελωδική…» (σσ. 184-85). Ο π. Α.Σμέμαν, να σημειώσουμε, είχε εκπληκτική γνώση της Ρωσικής λογοτεχνίας και της Δυτικής, ιδιαίτερα της Γαλλικής. 
Συνομιλεί με τον Σολζενίτσιν, στον «Αγγελιαφόρο» των Παρισίων και δημοσιεύει στο Ημερολόγιό του απόσπασμα επιστολής αναγνώστη από τη Σοβιετική Ρωσία (έναν πολύ γνωστό συγγραφέα) προς τον εκδότη του περιοδικού. Ο αναγνώστης δεν διστάζει να …προτιμήσει τον π. Αλέξανδρο Σμέμαν, θεωρώντας πως «η συνετή, ζωντανή, εκκλησιαστική θέση του, συμπληρώνει θαυμάσια και διορθώνει τις παθιασμένες εκκλήσεις του Σολζενίτσιν…». (σσ. 256-57). 
Ο Σολζενίτσιν είναι ο «εξορκιστής της Ρωσικής ψυχής» - κατά τον π. Α.Σ., αλλά αυτό δεν εμποδίζει τον π. Αλέξανδρο να διαλέγεται με τον Σολζενίτσιν «εν πνεύματι και αληθεία». 


Αλληλογραφεί με τον Σολζενίτσιν κι αυτή η αλληλογραφία έχει πολύ μεγάλη σημασία, γιατί τα ζητήματα που θίγονται υφίστανται ώς τις μέρες μας. Για παράδειγμα, η σχέση Ρωσίας και Δύσης, στη Σοβιετική εποχή, αλλά και σήμερα. 
Σε σχετικό γράμμα του ο Σολζενίτσιν παρακαλεί τον π. Α.Σ. να γράψει για τη Ρωσική ιστορία προκειμένου να «διορθωθεί η εικόνα που έχει ο κόσμος για τη Ρωσία». Κι εκείνος στο Ημερολόγιό του σημειώνει πως θα του έγραφε «σχετικά με: 
1. Την καταγωγή και το νόημα αυτού του αρνητικού Δυτικού Ρωσικού «μύθου». Η ενοχή γι’ αυτόν τον μύθο βαραίνει τους Ρώσους, τουλάχιστον για ένα μέρος του μύθου. Η Ρωσική ιστοριογραφία δημιουργεί «μύθους». Η ιστορία κάθε έθνους είναι τραγική. Έτσι, πρώτα απ’ όλα, χρειάζεται να διατυπώσουμε αυτή την τραγωδία, κ.λπ. 
2. Το νόημα αυτής της ασυγκράτητης ροπής του κόσμου προς την Αριστερά, παρά τα όποια Γκουλάγκ και παρά την ολοφάνερη αιματηρή συντριβή της αριστερίστικης εμπειρίας κυριολεκτικά παντού. Αιτία: η Δεξιά δεν διαθέτει όνειρο. Είναι μια απαισιοδοξία, μια δυσπιστία, ένα πάθος για τα κεκτημένα (status quo), και στην πραγματικότητα «είναι δύναμη και κέρδος» (σ. 274). 
Σαράντα χρόνια μετά, από τότε που γράφει τα παραπάνω ο π. Α.Σ. (1977), ίσως η «ασυγκράτητη ροπή του κόσμου» να είναι προς την άκρα δεξιά, ως την άλλη όψη του αυτού νομίσματος… 
Πάντως ο Ρωσικός «μύθος» - και στη μετασοβιετική εποχή - καλά κρατεί και η Ρωσία μάλλον δεν ενδιαφέρεται να «διορθώσει» την εικόνα που έχει ο κόσμος γι’ αυτήν. 
Ο π. Α.Σ. δίνει διαλέξεις για τον Σολζενίτσιν. Τον Φεβρουάριο του 1974 δίνει στην Καλιφόρνια επτά διαλέξεις για τον Σολζενίτσιν, ενώπιον πολυπληθούς ακροατηρίου, το οποίο αποτελούσαν κυρίως παλιοί Ρώσοι εμιγκρέδες. Ο ίδιος ο π. Α.Σ. σημειώνει χαρακτηριστικά: «Όλες αυτές οι μέρες είναι γεμάτες από ειδήσεις σχετικά με τον Σολζενίτσιν. Την Τρίτη στην Ουάσινγκτον, όπου πήγα για να μιλήσω στο Αμερικάνικο Πανεπιστήμιο, σχετικά με τον Σολζενίτσιν, έμαθα για τη σύλληψή του, και την επόμενη μέρα, για την απέλασή του στην Ελβετία. Τη νύχτα τον είδα στην τηλεόραση να βγαίνει από το αεροπλάνο. Μια είναι η ευχή μου: να μπορέσει ο Σολζενίτσιν να παραμείνει αυτός που είναι, πράγμα λίγο δύσκολο στη Δύση» (σσ. 62-63). 
Ο π. Α.Σ. δεν τρέφει αυταπάτες. Ξέρει ότι το να είσαι εμιγκρές είναι μια κατάσταση πολύ πιο δύσκολη από το να παραμένεις στη χώρα σου. 


Στις 5 Απριλίου 1974 ο π. Α.Σ. λαμβάνει επιστολή από τον Σολζενίτσιν, με την οποία τον καλεί στην Ελβετία για να συζητήσουν πολλά και διάφορα. «Αλλά το σπουδαιότερο, θα ήθελα να εξομολογηθώ και να κοινωνήσω. Το ίδιο θέλει και ολόκληρη η οικογένειά μου», γράφει ο Σολζενίτσιν. 
Τον επόμενο μήνα, Μάιο του 1974, ο π. Α.Σ. σπεύδει προς συνάντησιν του Σολζενίτσιν στην Ελβετία. Τις μέρες που πέρασαν μαζί οι δύο Αλέξανδροι, τις κατέγραψε στο Ημερολόγιό του ο π. Α.Σ. στο «Τετράδιο της Ζυρίχης» (28 Μαϊου – 6 Ιουνίου 1974, σσ. 79-83). Οι δύο άνδρες μένουν στα βουνά της Ελβετίας, αφού ο Σολζενίτσιν εκεί «αναπαύεται». 
Οι συζητήσεις μακρές και εφ’ όλης της ύλης. Για προσωπικά θέματα, για οραματισμούς και βέβαια για τη Ρωσία. Εκεί, ο Σολζενίτσιν εκμυστηρεύεται αυτό που θα κάνει αργότερα. Θα ζήσει στον Καναδά και εκεί θα ιδρύσει «μια μικρή Ρωσία». 
Οι μέρες έχουν φοβερή ένταση για τον π. Α.Σ., ο οποίος σημειώνει μετά το τέλος της Ζυρίχης: «Για πρώτη φορά αισθάνομαι φόβο και αμφιβολία και μια αυξανόμενη λύπηση για τον Σ.», ενώ λίγες μέρες αργότερα και ευρισκόμενος στο Παρίσι, γράφει: «Αισθάνομαι πως στο Παρίσι υπάρχει ένας αυξανόμενος εκνευρισμός με τον Σ. Η εισβολή του στη ζωή μας δεν υπόσχεται τίποτε άλλο παρά ταλαιπωρία και διχογνωμίες». 
Ο π. Α.Σ. μιλάει για «εισβολή» του Σολζενίτσιν και είναι ακριβώς έτσι. Ο Σολζενίτσιν δεν απελάθηκε από τη Ρωσία. Μάλλον εισέβαλε στη Δύση και την καθόρισε πολλαπλώς, κυρίως σε σχέση με την αντίληψή της για τη Ρωσία. Η περίπτωσή του ήταν θυελλώδης και δεν μπορούσε παρά να προκαλέσει πολλούς και ποικίλους κραδασμούς σε ιδεολογικό επίπεδο. 
Στις 29 Απριλίου 1982 ο π. Α.Σ. σημειώνει στο Ημερολόγιό του: «Στο περιοδικό «L’ Express», άρθρο του Σολζενίτσιν. Πάντα το ίδιο θέμα: η Δύση δεν καταλαβαίνει τη Ρωσία, την ουσία του Κομμουνισμού, κ.λπ. Όλα πλησιάζουν την αλήθεια, αλλά δεν θα έχουν καμιά επίδραση. Επιπλέον, είναι και αντιπαραγωγικό. Γιατί; Επειδή, τα πάντα στο άρθρο διαποτίζονται από μια αντιπάθεια προς τη Δύση, την Αμερική, με μια απροκάλυπτη περιφρόνηση για οτιδήποτε το Δυτικό. Όσο για τη Ρωσία, υπαινίσσεται πως εκεί τα πάντα είναι σοβαρά, βαθιά, πραγματικά. Και στην εβδομηντάχρονη κυριαρχία των Μπολσεβίκων όλοι είναι ένοχοι, εκτός από τη Ρωσία και τους Ρώσους…» (σσ. 511-12). 
Στο ίδιο έργο θεατές… Τα περί αντιδυτικισμού που προσάπτει ο π. Α.Σ. στον Σολζενίτσιν, πριν από 40 σχεδόν χρόνια, ισχύουν στο ακέραιο και σήμερα. Όχι μόνο για τη Ρωσία, αλλά και για την Ελλάδα. Και γιατί όχι, ίσως για όλες τις Ορθόδοξες χώρες, που βλέπουν τη Δύση ως τον «διάβολο» που επιχειρεί αενάως την αλλοίωση του φρονήματός τους, όπως περίπου – φευ! – αντιστοίχως πιστεύουν και οι μουσουλμάνοι! Είναι καταπληκτικό ότι το επισημαίνει αυτό ο π. Α.Σ. όταν στις 17-10-1979 γράφει: «Ο Αγιατολάχ [Χομεϊνί της Περσίας] και ο Σολζενίτσιν μισούν βαθιά τον σχετικισμό, από τη στιγμή που θεωρούν το όραμά τους για τον κόσμο ως απόλυτο» (σ. 372). Ο π. Α.Σ. σημειώνει πως «αυτό το γενικό μίσος για την Αμερική είναι πραγματικά παράλογο» (σ. 388).


Ως κοσμοπολίτης και βαθιά ρεαλιστής ήξερε πολύ καλά τόσο τη Δύση, όσο και τον Σολζενίτσιν. Γι’ αυτό δεν συμμεριζόταν καθόλου τους Ρώσους και τους Δυτικούς κριτικούς του Σολζενίτσιν, που έβλεπαν στο έργο του έναν «τυφλό» εθνικισμό, αλλά δεν συμμεριζόταν και κάποιους από τους ενθουσιασμούς του Σολζενίτσιν, όπως τον (περαστικό) θαυμασμό του για τους Παλαιόπιστους. 
Η σχέση των δύο Αλέξανδρων περνάει από διάφορες φάσεις και διακυμάνσεις, κι αυτό είναι φυσιολογικό. Συναντιούνται συχνά στο καταπράσινο όρος Βέρμοντ των Η.Π.Α. όπου έμενε ο Σολζενίτσιν και ο π. Α.Σ. γράφει στις 14 Απριλίου 1980: «Οι εντάσεις, οι προφυλάξεις, οι θωρακίσεις έχουν εξαφανιστεί. Ο Σολζενίτσιν, απλός, φιλικός, «οικογενειακός». Απ’ αυτές τις μέρες παραμένει πολύ φως, καθώς και η αίσθηση της μεγαλοσύνης του» (σ. 413). 
Ένα χρόνο πριν, πάλι στο όρος Βέρμοντ, ο π. Α.Σ. προβληματίζεται γύρω από τη εργασία του Σολζενίτσιν πάνω σ’ ένα «μυθιστόρημα με θέση», όπου η «θέση» έχει να κάνει με τις απόψεις του συγγραφέα για τη Ρωσία: Για τα δεινά της ευθύνονται οι δυτικόφρονες και η Δύση, που βοήθησαν στην επικράτηση του Μπολσεβικισμού. Κι ακόμα οι Δυτικές ιδέες και αξίες («δικαιώματα», «ελευθερία», «δημοκρατία) δεν μπορούν να ταιριάξουν στη Ρωσία ούτε να εφαρμοστούν. Αυτό το τελευταίο επιβεβαιώνεται πανηγυρικά και στις μέρες μας, στη μετασοβιετική εποχή, όπου η καθεστωτική πρακτική (κομμουνιστική και τσαρική) καλά κρατεί! 
Ο π. Α.Σ. γράφει για τον Σολζενίτσιν: «Ο θησαυρός του είναι η Ρωσία και μόνον η Ρωσία, ο δικός μου είναι η Εκκλησία» (σ. 131), δίνοντας έτσι τον τόνο της διαφοράς τους. Άλλωστε σε αντιπαραθέσεις που ανακύπτουν γύρω από το πρόσωπο του Σολζενίτσιν, ο π. Α.Σ. ξεκαθαρίζει: «Θα υπερασπιστώ όσα έχω μάθει μέσα από τη δημιουργική του τέχνη, αλλά θα παραμείνω ελεύθερος από την ιδεολογία του, η οποία μου είναι αρκετά ξένη» (σ. 108). 
Κι αλλού γράφει: «Με το μυαλό μου και με τη λογική, συμφωνώ με πολλές από τις ιδέες του σχετικά με την Επανάσταση στη Ρωσία, αλλά δεν μπορώ να συμμεριστώ το πάθος του, επειδή δεν αγαπώ τη Ρωσία «περισσότερο από καθετί άλλο» (σ. 320). 
Η σχέση Σμέμαν και Σολζενίτσιν είναι εξαιρετικά σημαντική, αν και έχει διάρκεια μόλις δέκα χρόνων περίπου. Συναντιούνται για πρώτη φορά στη Ζυρίχη τον Μάιο του 1974 (η αρχική γνωριμία προσδιορίζεται στα 1971 μέσω επιστολών) και ο π. Αλέξανδρος πεθαίνει σύντομα, στα 1983. Φέτος, το 2018, συμπληρώνονται 35 χρόνια από την αναχώρησή του… 
Ο Σολζενίτσιν ζει πολύ περισσότερο. Ζει την πτώση του Κομμουνισμού, επιστρέφει θριαμβευτικά στη Ρωσία και πεθαίνει το 2008. Εικοσιπέντε χρόνια μετά τον Σμέμαν! Φέτος διπλή επέτειος για τον Σολζενίτσιν: 10 χρόνια από τον θάνατό του και 100 από τη γέννησή του. Γεννήθηκε το 1918, τρία χρόνια νωρίτερα από τον π. Αλέξανδρο Σμέμαν (1921). 
Ο Δεκέμβριος είναι κοινός μήνας: ο Σολζενίτσιν γεννήθηκε στις 11 Δεκεμβρίου, ο π. Αλέξανδρος εκοιμήθη στις 13 Δεκεμβρίου. 
Η σύντομη, χρονικά, σχέση τους, μάλλον είναι αντικείμενο διδακτορικής διατριβής. Εδώ εντοπίσαμε απλώς – σχεδόν επιγραμματικά – όψεις και πτυχές αυτής της πολυκύμαντης σχέσης. 
Η σύγχρονη διανόηση στη Ρωσία θα είχε πολλά να ωφεληθεί, αν έσκυβε με πραγματική διάθεση μαθητείας στην σχέση των δύο Αλέξανδρων. Γιατί ήσαν, αναμφίβολα, μοναδικοί.


Τρίτη, 15 Μαΐου 2018

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΧΟΡΩΔΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΟΥΡΓΟΥ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΥ ΕΝ ΣΩΤΗΡΙΩ ΕΤΕΙ 1998



Ο αείμνηστος Λυκούργος Αγγελόπουλος επί σειρά ετών συνέτασσε και κυκλοφορούσε το ετήσιο «Δελτίο» της «Ελληνικής Βυζαντινής Χορωδίας». 
Στο τέλος κάθε καλλιτεχνικής χρονιάς συγκέντρωνε το υλικό από τις ανά τον κόσμο συναυλίες και εκδηλώσεις της ΕΛΒΥΧ και τις αποτύπωνε συνοπτικά σε ένα δελτάριο, το οποίο έστελνε στους φίλους και γνωστούς μαζί με τις εόρτιες ευχές για το νέο έτος. 
Δημοσιεύουμε στη συνέχεια το δελτίο του έτους 1998. Είκοσι χρόνια πριν… Μια πλούσια χρονιά για την ΕΛΒΥΧ τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό. Με πολλές πρωτότυπες παραγωγές και κυκλοφορίες δίσκων και βιβλίων. 
Στο δελτίο βλέπουμε φωτογραφικό υλικό, κριτικές, αναφορές στον τύπο για την δραστηριότητα της χορωδίας, αλλά και αφισέτες για διάφορες εκδηλώσεις. 
Παραθέτουμε το τετρασέλιδο του 1998, μνημονεύοντας εποχές που πέρασαν ανεπιστρεπτί. 
Π.Α.Α.

Δευτέρα, 14 Μαΐου 2018

ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΟΖΙΑ: ΑΝΝΑ ΦΙΡΛΙΝΓΚ


Γιώργος Κοζίας
ΑΝΝΑ ΦΙΡΛΙΝΓΚ 
Ω θάνατοι σε δόσεις, ω έμποροι μικροί, 
η Άννα Φίρλινγκ θα πληρώσει. 

Μόνη, ξυπόλητη, 
σέρνει το άδειο καρότσι της 
στα γυμνά πεδία της ατέλειωτης σφαγής, 
γόνιμη σαν μαγιάτικη βροχή, 
ευλογημένη ως μάννα εξ ουρανού. 

Η Άννα Φίρλινγκ θα πληρώσει. 
Θα αγοράσει την ταπεινή ζωή 
με το ακριβότερο νόμισμα 
για τις χαρές που δεν ήρθαν ποτέ, 
για τα γκρεμισμένα όνειρα. 

Η Άννα Φίρλινγκ θα εξοφλήσει, 
με το μαύρο γάλα των παιδιών της. 
Ω θάνατοι σε δόσεις, ω έμποροι μικροί, 
μιλώ σε έναν καινούργιο κόσμο, 
χωρίς ζωή καταραμένη, 
χωρίς Τετάρτη των τεφρών, 
χωρίς επιούσιο ταπεινωτικό, 
χωρίς τοτέμ, 
χωρίς λυγμό, 
χωρίς μαστίγιο και σταυρό, 
χωρίς θεό-αφεντικό. 
Κουράγιο, Άννα, το μέλλον έχει ήδη ξεκινήσει. 
* Πολεμώντας υπό σκιάν...Ελεγεία και σάτιρες, Γιώργος Κοζίας, Περισπωμένη, 2017 
Φωτό: Άννα Μανιάνι, Mamma Roma (1962)

ΜΑΡΚΕΛΛΟΣ ΧΡΥΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ: ΜΠΑ-ΡΟΚ ΜΟΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΖΩΗ


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Το πρώτο μου κείμενο για τον Μάρκελλο Χρυσικόπουλο το έγραψα εδώ, στην Ιδιωτική Οδό, πριν σχεδόν δέκα χρόνια. 
Προχθές, σαν τον έβλεπα στο πόντιουμ να διευθύνει την δική του "Βασίλισσα των Ξωτικών" στην Εναλλακτική Σκηνή της Λυρικής, με πλέρια τη "χαρά του μπαροκόσκυλου" (δική του έκφραση), θυμήθηκα την πρώτη προσωπογραφία για τον Μάρκελλο. Έγραφα: 
"Ο φίλος μου Μάρκελλος Χρυσικόπουλος, γιός του Στάθη Χρυσικόπουλου και της Έρσης Σωτηροπούλου, είναι από τα νέα πρόσωπα της μυθολογίας μου.
Δεινός τσεμπαλίστας – χωρίς υπερβολή – έχει συμβάλλει καθοριστικά τα τελευταία χρόνια στην ανάδειξη της μουσικής μπαρόκ στην Ελλάδα. Είτε με το σύνολό του Latinitas Νostra, είτε με τις σπουδαίες συνεργασίες του με τον μαέστρο Γιώργο Πέτρου και την Ορχήστρα Πατρών, είτε με πολλές άλλες ευκαιρίες που δεν είναι δυνατόν να απαριθμήσω εδώ. Είναι και δάσκαλος. Διδάσκει στο Δημοτικό Ωδείο Πατρών και σε διάφορα σεμινάρια για την μπαρόκ μουσική ανά την Ελλάδα. Και μ’ αρέσει γιατί είναι αυστηρός δάσκαλος, παρ’ ότι νέος στην ηλικία. Ζητάει απ’ τους μαθητές του το μέγιστο, χωρίς να τους χαρίζεται στο παραμικρό.

Έχω συμμετάσχει, ως ακροατής, σε πολλές συναυλίες του. Μια φορά στη Ρόδο, το 2006, συμπράξαμε κιόλας σε μια …εναλλακτική συναυλία. Εκείνος με το σύνολό του κι εγώ με τον Λυκούργο Αγγελόπουλο.
Πάντα και παντού με το ίδιο πάθος. Μουσικός ως το μεδούλι, στάζει μουσική από παντού. Πάντα βάζει στόχους υψηλότατους. Και οι απαιτήσεις από τον εαυτό του… παράλογες! Επ’ ουδενί θέλει να προδώσει την ερωμένη του. Θα ήταν σα να απατούσε τον εαυτό του.
Αλλά, πέρα από αληθινός μουσικός είναι κι ένας απίθανος τύπος! Ουσιαστικά ανατρεπτικός, αρέσκεται στο περιθώριο – εξ’ ου και με πήγε προ καιρού σ’ ένα αραβικό καφενείο στο Βοτανικό για τάβλι! – στα όμορφα κορίτσια, στην ταχύτητα της μηχανής του, στα βιβλία περί μυστικισμού. Είναι συλλέκτης σπάνιων βιβλίων, φωτό και κάθε τι που ενέχει ανατρεπτικότητα.
Όταν κάποτε διάβασε στην Ιδιωτική Οδό σχόλια αναγνωστών εναντίον μου, μού είπε ότι με ζηλεύει και θα ήθελε να μου μοιάσει!!
Έλα όμως που κι εγώ το ίδιο λέω για κείνον! Να μπορούσα να παίξω ένα lamento του Μοντεβέρντι ή έναν από τους …τζαζ μπαρόκ αυτοσχεδιασμούς του."


Τώρα ο Μάρκελλος μεγάλωσε...
Κι εγώ μαζί του...
Μα πιστεύω πως παραμένουμε κι οι δυο - κατά το δυνατόν - ανατρεπτικοί κι ελεύθεροι. 
Ο Μάρκελλος λόγω του μεγάλου ταλέντου και της εξαιρετικής δουλειάς του είναι - κατ' ανάγκην - και συστημικός. Δεν μπορεί να μη συμπράξει με τους επίσημους φορείς, που μπορούν και να αναδείξουν τη δουλειά του. 
Παραμένει, όμως, πάντα ένας μποέμ, που θα ήθελε να ζει στους περιθωριακούς της Νέας Υόρκης, μα θα κατοικούσε στην Μαγιόρκα ή το Μόντε Κάρλο.
Μάρκελλος Χρυσικόπουλος, λοιπόν, για παθιασμένο μπαρόκ νυν και αιέν! 


Κυριακή, 13 Μαΐου 2018

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΠΑΛΤΑΣ: ΡΩΣΙΚΗ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ


Δημήτρης Μπαλτᾶς 
Ρωσική θρησκευτική φιλοσοφία
Ἐκπρόσωποι καί ζητήματα 
Ὁμιλία στό Πολιτιστικό Κέντρο Νέας Ἰωνίας Βόλου, στίς 12 Μαΐου 2018



ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ ΚΑΙ ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΠΟΥ ΕΜΕΙΝΑΝ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ


Μια ξεχωριστή βραδιά την Δευτέρα 14 Μαΐου 2018, στις 9.30μ.μ. στον Πολυχώρο Πολιτισμού & Εκπαίδευσης "Πόλις" (Μαρίνου Αντύπα 62-66) στο Ηράκλειο Αττικής. 
"Τραγούδια από τον Κινηματογράφο και το Θέατρο που έμειναν στο χρόνο". 
Ο Πλάτων Ανδριτσάκης στην κιθάρα, η Δάφνη Πανουργιά στο τραγούδι και ο Στέλιος Ταχιάτης στο βιολοντσέλο, θα ερμηνεύσουν μουσικές και τραγούδια των: Μάνου Χατζιδάκι, Μίκη Θεοδωράκη, Ελένης Καραϊνδρου, Νίκου Κυπουργού, Πλάτωνα Ανδριτσάκη, Kurt Weill και Nicola Piovani. 
Μουσικές γραμμένες για το σινεμά, τραγούδια γνωστά και λιγότερο γνωστά που "έντυσαν" ταινίες και παραστάσεις. 

Σάββατο, 12 Μαΐου 2018

ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ: Ο ΝΙΚΟΣ ΓΚΑΤΣΟΣ - ΕΝΑΣ ΠΟΛΥ ΑΥΣΤΗΡΟΣ ΦΙΛΟΣ


Ο Μάνος Χατζιδάκις για τον Νίκο Γκάτσο. 
Ο Γκάτσος για τον Χατζιδάκι ήταν "ένας μεγάλος δάσκαλος". "Μου έδωσε πολλά μαθήματα", σημειώνει ο Χατζιδάκις. 
Ένα από αυτά: 
"Περί ήθους το 1960: Μη λογοδοτείς στην Εξουσία. Θα χάσεις το ταλέντο σου. Μόνο αγνοώντας την θα 'χεις τη δύναμη να είσαι ισχυρός χωρίς αυτήν, και με δικό σου πρόσωπο. Το ανθρώπινο...". 
Αποκαλυπτικά τα όσα λέει ο Χατζιδάκις για τον Γκάτσο σε μια συνομιλία με τον Αντώνη Φωστιέρη και τον Θανάση Νιάρχο για το τεύχος Νο. 52 του περιοδικού η λέξη (Φεβρουάριος 1986).
Το κείμενο, με τίτλο: "Ο Νίκος Γκάτσος - ένας πολύ αυστηρός φίλος", αναδημοσιεύθηκε στο βιβλίο του Μάνου Χατζιδάκι "Ο καθρέφτης και το μαχαίρι", που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις "Ίκαρος" το 1988. Πέρασαν κιόλας 30 χρόνια...
Από αυτή την έκδοση το παραθέτουμε στη συνέχεια. 

ΟΙ "ΜΠΕΜΠΕΛΟΥΝΕΣ" ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΟΥΡΟΥΠΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΙΟΥΛΙΤΑΣ ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΟΧΑΡΑΚΗ


Ένας ιδιαίτερος κύκλος τραγουδιών του Γιώργου Κουρουπού, σε στίχους Ιουλίτας Ηλιοπούλου, παρουσιάζεται πρώτη φορά στο σύνολό του την Δευτέρα 14 Μαΐου 2018 και ώρα 8.30 μ.μ. στο Ίδρυμα Β. & Μ. Θεοχαράκη. 
Οι Μπεμπελούνες είναι τραγούδια του φεγγαριού, που μέσα από τρυφερή και παιγνιώδη διάθεση μιλούν για τη νύχτα, τη μοναξιά, την αγάπη, αναζητούν τον έρωτα, την ελπίδα, την ευτυχία της συνύπαρξης. 
Στο πρόγραμμα αυτό, η Ιουλίτα Ηλιοπούλου διαβάζει κείμενα από το βιβλίο της «H Κούκλα», κείμενα που αναζητούν την σχέση του ενήλικα με αυτό το ιδιαίτερο πανάρχαιο και πάντα αγαπημένο παιχνίδι, την κούκλα. 
Τάσης Χριστογιαννόπουλος, τραγούδι 
Γιάννης Τσανακαλιώτης, πιάνο


Συνέντευξη με την Ιουλίτα Ηλιοπούλου 
Της Άννας Γεωργιάδου 
- Κυρία Ηλιοπούλου, είστε ευρύτερα γνωστή ως μια μεγάλη υποστηρίκτρια της ποίησης. Εκτός, όμως, από την ποίηση των άλλων υπηρετείτε το είδος και με τη δική σας δημιουργία. Πείτε μας, από πότε γράφετε ποιήματα και μιλήστε μας λίγο για τον δικό σας ποιητικό κόσμο. Για τα θέματά σας, για αυτά που θέλετε να εκφράσετε. 
Γράφω από μαθήτρια. Η πρώτη μου ποιητική συλλογή με τον τίτλο «Καλούς ενιαυτούς Μάρκο», εκδόθηκε το 1987. Από τότε γράφω ποίηση, παραμύθια και δοκίμια. Πιστεύω ότι η ποιητική λειτουργία είναι μια και ενιαία και όταν υπάρχει βρίσκεται στη βάση κάθε τέχνης, κάθε γραφής. Άλλωστε, η διαφορετική, η προσωπική οπτική, αλλά και η ανάγκη έκφρασης γεννούν τη δημιουργία εν γένει, αλλάζει μόνο ο κώδικας που χρησιμοποιεί κανείς. Εμένα, πέραν των ερεθισμάτων που δίνει η ίδια η ζωή και ως εκ τούτου την ποικιλία των θεμάτων, η γλώσσα στάθηκε επίσης μια σημαντική αφορμή, μια πρόκληση για γραφή. Ο θεματικός πυρήνας κάθε φορά ποικίλει, αλλά πάντοτε υπάρχει η γλωσσική επεξεργασία ως βάση.
- Είναι γνωστό ότι εσείς αφιερώσατε ένα μεγάλο μέρος της ζωής σας στην εκδοτική φροντίδα και επιμέλεια του έργου του Ελύτη. Εκείνος συζητούσε μαζί σας για τη δική σας ποίηση; Ενδιαφερόταν για το από πού και το πώς της έμπνευσής σας; 
Ο Ελύτης άφηνε χώρο στους ανθρώπους που αγαπούσε. Προτροπή του ήταν να βρει ο καθένας την ιδιωτική του οδό, να πραγματώσει τον εαυτό του. Το ίδιο ήθελε και για μένα. Διάβαζε με αληθινό ενδιαφέρον κάθε μου δουλειά. Είχε τη γενναιοδωρία να προσέχει τον άλλο, να τον ενθαρρύνει , να τιμά τις προσπάθειές του.
- Ο ελληνικός λαός θεωρείται ότι έχει μια ιδιαίτερη σχέση με την ποίηση. Όχι μόνο τα δύο Νόμπελ, αλλά και οι Παλαμάς, Σικελιανός, Ρίτσος, κι άλλοι μεγάλοι ποιητές τίμησαν την κληρονομιά του Ομήρου. Ακόμη σε κρίσιμες στιγμές της ιστορίας του, όπως στην Κατοχή, προσέφυγε στους ποιητές του. Πώς βλέπετε την ποίηση αυτά τα χρόνια στην Ελλάδα; Η κρίση έκανε τον Έλληνα να ψάχνει να εκφραστεί ακόμα περισσότερο μέσα από αυτήν ή έχει λίγο απομακρυνθεί θεωρώντας την ως μια μικρή "πολυτέλεια" σε αυτές τις δύσκολες εποχές; 
Συμβαίνουν κατά παράδοξο τρόπο και τα δύο. Από τη μια μεριά υπάρχει μια άνθηση, μια αυξανόμενη ανάγκη έκφρασης και αυτό οδηγεί σε πολλές ποιητικές απόπειρες και παρουσίες, πολλές από αυτές αληθινά αξιόλογες, αλλά από την άλλη μεριά υπάρχει και μια «αποστέγνωση», ας μου επιτραπεί ο νεολογισμός, μια υπερπεζολογική αντίληψη για την ποίηση, σχεδόν υπονομευτική. Κάθε σκέψη, κάθε πρόκληση, κάθε καταγραφή ονομάζεται και διαβάζεται ως ποίηση. Θα έλεγα, χαριτολογώντας, ότι πίσω ενδεχομένως από αυτό, να κρύβεται και η σκέψη: αφού η ποίηση είναι είδος «πολυτελείας» ας προσομοιάσει στα είδη κατανάλωσης, στον θυμωμένο λόγο, στην αγανάκτησή μας για να υπάρξει σήμερα και να καταναλωθεί. Η Ποίηση της Κρίσης μπορεί να αποτυπώνει αλλά δεν οδηγεί, δεν προτρέπει, δεν προηγείται της ζωής, όπως οφείλει να κάνει η αληθινή τέχνη.


- Άφησα τελευταίο το θέμα για το οποίο μας δόθηκε η ευκαιρία και η χαρά να μιλήσουμε σήμερα μαζί σας. Τί είναι οι "Μπεμπελούνες" που γράψατε και που μελοποίησε ο Γιώργος Κουρουπός και τις οποίες θα ακούσουμε στις 14 Μαΐου στο Ίδρυμα Θεοχαράκη; Είναι ένα έργο που για πρώτη φορά θα ακουστεί πλήρες. Πώς θα το παρουσιάζατε σε κάποιον που δεν έχει ξανακούσει κάτι για αυτό; 
Είναι τραγούδια για φωνή και πιάνο. Τραγούδια που χαρακτηρίζονται από τη μετάθεση της παιδικής τρυφερότητας στην ευαισθησία των μεγάλων. Τα τραγούδια φαινομενικά αναφέρονται στο φεγγάρι. Πιο σωστά, η ίδια η λέξη Μπεμπελούνα υποδηλώνει το μωρό του φεγγαριού. Είναι ένας τρόπος να βλέπεις τη ζωή, τη νύχτα, τον έρωτα, την απουσία μέσα από διάθεση ειλικρινούς παιδικότητας, αλλά και παιδικής ειλικρίνειας, απόλυτης, τρυφερής, σκληρής κάποτε. Τα τραγούδια άλλοτε αναφέρονται σε μια άδεια κούνια, άλλοτε σε μια ερωτική κλίνη, στη χαρά της συνύπαρξης ή και σε μια βροχή που στον συνεχή χτύπο της δηλώνει κάθε αγωνία και έγνοια για τον άλλο… Ο Γιώργος Κουρουπός ξέρει να ακούει σε βάθος κάθε λέξη, κάθε συλλαβή, κάθε σιωπή της ψυχής που προηγείται του λόγου και τον πυροδοτεί. Ξέρει να κάνει με τη μουσική του ανάγλυφα τα αισθήματα, αλλά και να εντείνει την αλήθεια μιας εκμυστήρευσης, διαθέτοντας πάντα απλόχερα την τρυφερότητα, την τόλμη, την πνευματικότητα της δικής του ευαισθησίας. Τις Μπεμπελούνες ερμηνεύουν ο εξαίρετος βαρύτονος, Τάσης Χριστογιαννόπουλος μαζί με τον θαυμάσιο πιανίστα, Γιάννη Τσανακαλιώτη. 
- Έχει μεγάλη διαφορά να γράφει κανείς ποίηση που ξέρει ότι θα μελοποιηθεί από εκείνη που προορίζεται να διαβαστεί σε ένα βιβλίο; Ανάμεσα στα μέρη του μουσικού έργου θα διαβάσετε και αποσπάσματα από το έργο "Η Κούκλα". Θα μπορούσαμε να το εντάξουμε στη λογοτεχνία για παιδιά
Γράφοντας τραγούδια, στίχους για μελοποίηση, συνήθως ακολουθεί κανείς παραδοσιακή φόρμα, δηλαδή ρίμα, μέτρο, αριθμό συλλαβών. Κάτι που μοιάζει να αποτελεί δέσμευση κι όμως είναι ένα πολύ όμορφο παιχνίδι. Στην ποίηση, που δεν γράφεται για μελοποίηση –αν και ενίοτε μελοποιείται εξαιρετικά– είναι κανείς ελεύθερος να υπακούσει σε πιο κρυφούς προσωπικούς ρυθμούς, να φτιάξει μια δική του φόρμα. Στη συναυλία, ναι, θα διαβάσω αποσπάσματα από το βιβλίο μου «Η Κούκλα». «Η Κούκλα» δεν απευθύνεται σε παιδιά. Αναφέρεται στη σχέση του ενήλικα με το παιχνίδι αυτό, την κούκλα. Συμπεριλαμβάνει, επίσης, πέραν του δοκιμιακού λόγου κάποιες ιστορίες, εν είδη μικρών παραμυθιών, αλλά είναι περισσότερο παραμυθητικός λόγος, αλληγορικός… Σαν να ανοίγεις ένα παράθυρο στον παιδικό σου εαυτό για να μιλήσεις, όμως, σε μεγάλους και για θέματα που αφορούν αυτούς. 
- Πριν σας αφήσουμε, θα θέλαμε να μάθουμε τι σχεδιάζετε από δω και πέρα. Υπάρχει κάποια καινούρια συνεργασία με τον Γιώργο Κουρουπό; Γράφετε κάποια νέα συλλογή ή κάποιο δοκίμιο; Ίσως την επιμέλεια κάποιας καινούριας έκδοσης του Ελύτη; 
Εκτός από μια καινούρια ποιητική συλλογή που ετοιμάζω, με τίτλο «Το Ψηφιδωτό της Νύχτας», που θα κυκλοφορήσει σε λίγους μήνες από τις εκδόσεις ύψιλον, μαζί τον Γιώργο Κουρουπό ετοιμάζουμε μια όπερα που θα παρουσιαστεί το 2019 στη Λυρική Σκηνή. Μια όπερα βασισμένη σε μια νουβέλα του Στέφαν Τσβάιχ.

ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΕΡΒΙΑ: "ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ ΚΑΙ ΦΟΝΤΑΜΕΝΤΑΛΙΣΜΟΣ"



Από 10 έως 12 Μαΐου, 2018 πραγματοποιήθηκε στο Βελιγράδι της Σερβίας το Διεθνές Συνέδριο με θέμα: «Ορθοδοξία και Φονταμενταλισμός». 
Το Συνέδριο διοργανώθηκε από την Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών Βόλου σε συνεργασία με το Κέντρο για τη Μελέτη του Πολιτισμού και του Χριστιανισμού (Βελιγράδι, Σερβία), το Κέντρο Ορθοδόξων Χριστιανικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Fordham (Νέα Υόρκη, ΗΠΑ), την Έδρα Ορθόδοξης Θεολογίας του Πανεπιστημίου του Munster (Γερμανία), το Ρουμανικό Ινστιτούτο Διορθόδοξων, Διαχριστιανικών και Διαθρησκειακών Σπουδών (INTER, Cluj-Napoca, Ρουμανία), το Βιβλικό Θεολογικό Ινστιτούτο του Αγίου Ανδρέα (Μόσχα, Ρωσία), την Ορθόδοξη Θεολογική Ακαδημία «Άγιος Ιγνάτιος» (Στοκχόλμη, Σουηδία), το Ευρωπαϊκό Φόρουμ Ορθοδόξων Θεολογικών Σχολών (EFOST, Βρυξέλλες) και το Κέντρο για τη Φιλοσοφία και τη Θεολογία (Trebinje, Βοσνία-Ερζεγοβίνη). Με την υποστήριξη του κέντρου Dom omladine Beograda. 
Στο πλαίσιο της ύστερης νεωτερικότητας η Εκκλησία και η θεολογία με τόλμη καλούνται να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά τις προκλήσεις που θέτει η ραγδαία ανάπτυξη των επιστημών, η βαθμιαία κυριαρχία αντι-δημοκρατικών αντιλήψεων και πρακτικών, η περιθωριοποίηση των αδυνάτων του κόσμου, υλοποιώντας στην πράξη το θυσιαστικό ήθος που δίδαξε στον κόσμο, ο Κύριός της Ιησούς Χριστός, στην προοπτική της ερχόμενης Βασιλείας του Θεού που θα κρίνει την αλήθεια των όντων και της ιστορίας. Στο πνεύμα της βιβλικής και πατερικής μαρτυρίας, κάθε ίχνος φονταμενταλισμού που αντίκειται στη διαρκή ενσάρκωση του ευαγγελίου στον κόσμο και την ιστορία, στο άνοιγμα και την ανταπόκριση της Εκκλησίας στον κάθε άλλο, δεν μπορεί παρά να απορρίπτεται ως έκφραση τόσο ενός αντιχριστιανικού πνεύματος γενικά, όσο και ενός αντι-ορθόδοξου ήθους ειδικά. 
Ο κύριος στόχος του συνεδρίου ήταν να εξετάσει το φαινόμενο του φονταμενταλισμού στον σύγχρονο κόσμο και ιδιαίτερα στις παραδοσιακά ορθόδοξες χώρες. Ορισμένα από τα ζητήματα που διερευνήθηκαν ήταν τα ακόλουθα: ο φονταμενταλισμός ως θρησκευτικό και ιδεολογικό φαινόμενο, η σχέση ανάμεσα στον φονταμενταλισμό, την παραδοσιαρχία και τη νεωτερικότητα, ο φονταμενταλισμός στον σύγχρονο ορθόδοξο κόσμο, οι απαντήσεις που δίνει ο φονταμενταλισμός σε ζητήματα που αφορούν στον εκσυγχρονισμό, τον πλουραλισμό και τη δημοκρατία, οι ορθόδοξες αντιδράσεις απέναντι στον πολιτικό φιλελευθερισμό και την εκκοσμίκευση, η θεολογία, η κατασκευή του (φονταμενταλιστικού) «εαυτού», κ.ά. 
Το συνέδριο διερεύνησε, ακόμη, τον ρόλο του θρησκευτικού φονταμενταλισμού στην αντιμετώπιση των σύγχρονων κοινωνικών και πολιτικών κρίσεων.
Δείτε στη συνέχεια αναλυτικά το πρόγραμμα του συνεδρίου. 



Η Ορθοδοξία υποφέρει σήμερα από ποικίλες εκφάνσεις του φονταμενταλισμού, όπως είναι: 
ο εθνοφυλετισμός, ο εναγκαλισμός με την κοσμική εξουσία, η απολυτοποίηση παλαιότερων μορφών εκκλησιαστικού βίου, η στοχοποίηση της Δύσης, του Ισλάμ, των Εβραίων κ.ο.κ., η καταφυγή στον λαϊκισμό, η καλλιέργεια φοβικών συνδρόμων, φονταμενταλιστικές ρωγμές στο σύγχρονο εκκλησιαστικό λόγο (έξαλλα και μεγάλα λόγια), η γεροντολαγνεία, που είναι πλέον ακόρεστη και διαστρέφει την ουσία της πίστης, η χειραγώγηση των μαζών μέσω της αέναης περιφοράς ιερών λειψάνων και κειμηλίων και πολλές άλλες.  
Ο φονταμενταλισμός σίγουρα δεν ανήκει στην ουσία της θρησκείας, αλλά δεν αποτελεί μόνο "έκφραση νοσηρής θρησκευτικότητας", όπως σημειώνεται και στην Εγκύκλιο της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου της Ορθοδόξου Εκκλησίας. Αποτελεί τον υπ. αριθμ. 1 κίνδυνο για την ταυτότητα της Ορθοδοξίας στον σύγχρονο κόσμο. 

Παρασκευή, 11 Μαΐου 2018

ΠΑΤΗΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΕΤΣΗΣ Ο ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΣ!

π. Γεώργιος Τσέτσης, Μανόλης Χατζηγιακουμής, Π. Ανδριόπουλος

Σκέψεις με αφορμή την αναγόρευση του Μ. Πρωτοπρεσβυτέρου της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας π. Γεωργίου Τσέτση σε επίτιμο διδάκτορα της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών. 
Ο π. Γεώργιος, αληθινά αρχοντικός και αξιοσέβαστος, δεν έχει καμία πόζα, καμία επιτήδευση, καμία απολύτως υπεροχική διάθεση έναντι του ανθρώπου τον οποίον συναναστρέφεται. 
Την ώρα που ουκ ολίγοι «παιδαριογέροντες» κληρικοί σου …πετάνε στα μούτρα το χέρι τους για να τους το φιλήσεις, ο π. Γεώργιος το …κρύβει… 
Η συνομιλία μαζί του είναι μία πνευματική απόλαυση. Ο λόγος του δεν έχει ίχνος διδακτισμού και ο τόνος της φωνής του είναι απολύτως φυσιολογικός, χωρίς τον παραμικρό στόμφο. 
Μπορείς άνετα να συνομιλήσεις μαζί του για μία απίστευτη ποικιλία θεμάτων. Από το Φανάρι (όπου ανδρώθηκε πνευματικά) και το Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών (όπου υπηρέτησε ως εκπρόσωπος του Οικουμενικού Πατριαρχείου), ως την όπερα και τις εκτελέσεις του Nikolaus Harnoncourt στους «Επτά λόγους του Χριστού στον Σταυρό» του Χάϋδν. 
Από την πατριαρχική ψαλτική παράδοση και λειτουργική πράξη του Φαναρίου (των οποίων υπάρχει γνήσιος φορέας) ως την ευρωπαϊκή λογοτεχνία, την ορειβασία και το σκι στις Άλπεις! 
Ζει μια ζωή στη Γενεύη, ως γνήσιος Φαναριώτης. 
Μας διδάσκει με το ήθος του και την τολμηρή – για την ηλικία του – παρεμβατικότητά του στα προβλήματα που αντιμετωπίζει η Ορθοδοξία σήμερα, χωρίς να εθελοτυφλεί, χωρίς άσκοπους κομπασμούς, χωρίς κορώνες «περί της αμωμήτου πίστεως». 
Θα μπορούσα να γράψω πολλά ακόμα, αλλά σταματώ για να αναφωνήσω: ΠΟΛΛΑ ΤΑ ΕΤΗ ΤΟΥ! 
Μας είναι πολύτιμος, ως οικουμενικός! 
Από ομφαλοσκόπους μπουχτήσαμε… 
Π.Α.Α.
Υ.Γ. Ο π. Γεώργιος δεν υπογράφει ως π. Γεώργιος, διότι γνωρίζει πολύ καλά ότι το "πατήρ" δεν μπορεί να το αποδίδει ο ίδιος στον εαυτό του, αλλά ο άλλος, ο οποίος αναγνωρίζει την πνευματική του πατρότητα. 
Πολύ ...ψιλά γράμματα για τους εγχώριους, υπερφίαλους γεροντάδες...

Πέμπτη, 10 Μαΐου 2018

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΑΝΤ. ΑΝΔΡΙΟΠΟΥΛΟΣ: ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΑΤΡΙΝΟ ΣΥΝΘΕΤΗ ΔΗΜΗΤΡΗ ΛΙΑΛΙΟ


Η Φιλαρμονική Εταιρία Ωδείο Πατρών, διοργάνωσε το Σάββατο 21 Οκτωβρίου 2017 εκδήλωση αφιερωμένη στο έργο των συνθετών Δημήτρη Λιάλιου (Πάτρα 1869 - Αθήνα 1940) και Ανδρέα Νεζερίτη (Πάτρα 1897 - Αθήνα 1980). 
Για τους Πατρινούς συνθέτες  μίλησαν ο μουσικογράφος - κριτικός - ερευνητής Θωμάς Ταμβάκος και ο θεολόγος - μουσικός Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος, με παράλληλη αναφορά στη μουσική κίνηση της Πάτρας εκείνη την εποχή.
Παραθέτουμε στη συνέχεια την ομιλία του Παναγιώτη Ανδριόπουλου για τον συνθέτη Δημήτρη Λιάλιο. 



Related Posts with Thumbnails